Kahramanmaraş'ta Çörek Satan Kişiye Kattimci Deniyordu

Kahramanmaraş'ın geleneksel meslek adlarından biri olan kattimci, çörekçilik alanında hazırlanmış ürünü alıp satan kişiyi ifade ediyor. Yöresel söz varlığını inceleyen bir akademik çalışmada kayda geçen kelime, çörek üretimi ile satışının farklı kişilerce yürütülebildiğini gösteren adlandırmalar arasında yer alıyor.

Sözcük, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi akademisyenlerinden Burak Telli ile araştırmacı Büşranur Aslan'ın 26 Ekim 2023'te yayımlanan "Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-1" adlı çalışmasında bulunuyor.

Üreten değil, satan kişi

Çalışmada kattimci, çörek ustası ya da fırıncı olarak tanımlanmıyor. Kelimenin karşılığı, hazırlanmış mamulü satın alıp satışını yapan kişi olarak veriliyor. Bu tanım, geleneksel çörekçilikte üretim ve pazarlamayla bağlantılı işlerin yerel dilde ayrı adlarla anılabildiğine işaret ediyor.

Araştırmada kattimcilerin ürünü hangi yöntemle sattığına, belirli dükkânlarda mı yoksa başka satış alanlarında mı çalıştığına dair ayrıntı yer almıyor.

Maraş Çöreği'nin coğrafi işareti

Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtlarına göre Maraş Çöreği, 13 Haziran 2018'de 361 tescil numarasıyla mahreç işareti aldı. Tescili yaptıran kurum Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi olarak geçiyor. Belgede çöreğin geçmişte evlerde hazırlanıp fırınlarda pişirildiği, sonraki dönemlerde fırın ve pastanelerde satışa sunulduğu anlatılıyor.

Kattimci sözcüğünün yalnızca coğrafi işaretli Maraş Çöreği satanlar için kullanıldığını gösteren kesin bir kayıt bulunmuyor. Sözlükteki tanım, genel olarak çörekçilik mesleğiyle ilişkili satış faaliyetini kapsıyor.

Hamurun açılışı ve pişirme

Coğrafi işaret belgesine göre çörek hamuru gürgen ağacından yapılmış yivli bir merdaneyle açılıyor. Merdanenin hamurda bıraktığı küçük dörtgen izler ürünün ayırt edici özellikleri arasında sayılıyor. Çörekler taş fırında pişiriliyor.

Telli ve Aslan'ın çalışmasında el sanatları, üretim yöntemleri ve ticari faaliyetlerle ilgili başka meslek adları da yer alıyor. Kattimci, çörekçilik alanındaki bir görevin yöresel karşılığı olarak bu listede bulunuyor. Adın geçmişte hangi mahallelerde kullanıldığı, mesleği yapanların sayısı ve sözcüğün bugün yaşayıp yaşamadığı ise mevcut kaynaklarda açıklanmıyor.