Maraş İşi Dival Nakışı Kadife Üzerinde Kabartmayla Yapılıyor

Kahramanmaraş'ta Maraş işi olarak bilinen geleneksel nakış kültürüyle bağlantılı dival, kadife kumaşa sırma ya da kılaptan işlenerek kabartma elde edilen bir iğne işi olarak tanımlanıyor. Sözcük, Burak Telli ve Büşranur Aslan'ın 2023'te yayımlanan "Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-2" adlı çalışmasında geleneksel işleme teknikleriyle ilişkili bir kelime olarak yer alıyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığının yayınları ise dival işlemeciliğinin bağlı olduğu Maraş işi sim sırma sanatının hazırlanışı, malzemeleri ve tarihî gelişimi hakkında bilgi veriyor. Kahramanmaraş'taki farklı kumaş işleme yöntemlerinin tamamı dival adıyla anılmıyor; dival, bu geniş alandaki belirli bir işleme biçimine verilen adlardan biri.

Desenler mukavvayla kabartılıyor

Kahramanmaraş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün Maraş işi sim sırma açıklamasına göre işlenecek desenin altına özel mukavva yerleştiriliyor. Kumaştaki kabartmalı görünüm bu sayede ortaya çıkıyor. Sırma iplikler desenin üzerinden geçirilip kenarlardan tutturuluyor.

Bakanlığın açıklamasında sırma ipliklerin üç, beş veya yedi kat hâlinde kullanılabildiği belirtiliyor. Geleneksel üretimde iğne, makas, çekiç, ütü, biz ve çeşitli yardımcı araçlardan yararlanılıyor.

Motifler ve ürünler

Desenlerde bitkisel motifler öne çıkıyor; bakanlık yayınında gül, lale ve karanfil sık kullanılan motifler arasında sayılıyor. İşlemeler bindallı, seccade, bohça, çanta, yastık, masa örtüsü ve çeşitli kıyafetlerde görülüyor. Her üründe aynı motifler kullanılmıyor; desen seçimi ürünün özelliğine ve uygulanan tekniğe göre değişebiliyor.

Çeyiz kültüründen sergiye

Bakanlığa göre Maraş işi sim sırma işlemeciliği geçmişte saraçlık mesleğiyle bağlantılı olarak yapılıyordu. İlgi arttıkça ayrı bir el sanatına dönüştü. Tanıtımda, Dulkadiroğlu Beyliği'nden Osmanlı sarayına uzanan çeyiz kültüründe sim sırma işlemelerin yer aldığı da anlatılıyor.

İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 7-9 Ocak 2025 tarihlerinde Geleneksel El Sanatları Sergisi düzenledi; sim sırma işlemeciliği de sergide yer aldı. Etkinliğe farklı geleneksel sanat dallarından ustalar katıldı. Bakanlığın açıklamasında sim sırma alanında çalışan isimler arasında Nursel Atatanır, Fatma Sema Tekerek ve Nur Korkmaz anılıyor.