MASAK'tan Kiralık Hesap Uyarısı: Kartınız Kısıtlanabilir

Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK), "Kiralık Hesaplarla Mücadele Şüpheli İşlem Bildirimi Rehberi"ni yayımladı. Rehber, hesabın başkalarına kullandırılmasının doğurabileceği riskleri ve finansal kuruluşların şüpheli işlemleri belirlemek için uygulayabileceği önlemleri ele alıyor.

Hesabı bir başkasına açmak ilk bakışta küçük bir iyilik ya da geçici bir para transferi gibi görünebiliyor. Rehbere göre bu tür işlemler, hesabın dolandırıcılık, yasa dışı bahis ve başka suçlarla bağlantılı para hareketlerinde kullanılmasına yol açabiliyor. Gelen parayı başka birine göndermesi istenenler, kartını başkasına verenler ve mobil bankacılık bilgilerini paylaşanlar için özel uyarılar yer alıyor.

Hangi talepler risk taşıyor

"Hesabına para göndereceğim, sen de başka hesaba aktar", "Kartını kısa süreliğine kullanabilir miyim?" ve "IBAN'ını ver, hesabından işlem yapacağım" gibi istekler, rehberde dikkatle değerlendirilmesi gereken durumlar arasında sayılıyor. Talep arkadaştan, akrabadan ya da iş çevresinden gelse de hesap sahibi farkında olmadan şüpheli işlemlerin parçası olabiliyor. Hesabın para ya da komisyon karşılığında kullandırılması kadar ücretsiz teslim edilmesi de risk yaratıyor.

Risk yalnızca IBAN paylaşımıyla sınırlı değil. Mobil ve internet bankacılığı şifreleri, banka kartları ve kart şifreleri, tek kullanımlık doğrulama kodları, ödeme ve elektronik para kuruluşlarındaki hesaplar, ticari hesaplar ile POS ve sanal POS hizmetleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarındaki hesaplar da bu kapsamda anılıyor. Rehbere göre hesap sahibinin bilgisi dışındaki işlemlerle hesabın bilerek başkasına açılması aynı şekilde değerlendirilmiyor.

Bankalar hangi önlemleri alabilir

Hesabın üçüncü kişilerce kullanıldığına dair tespit ya da güçlü şüphe olursa finansal kuruluşlar mobil ve internet bankacılığı erişimini kapatabilecek ya da sınırlandırabilecek. Olayın niteliğine göre banka kartları, POS ve sanal POS hizmetleri durdurulabilecek, işlem limitleri düşürülebilecek, yeni finansal ürünlere erişim kısıtlanabilecek. Bu önlemler her hesap sahibi için otomatik uygulanan yaptırımlar değil; tespit edilen duruma ve kuruluşun değerlendirmesine göre değişiyor.

İncelemelerde müşterinin mesleği, gelir düzeyi, ekonomik faaliyetleri ve geçmiş işlem hacmi ile güncel para hareketlerinin uyumuna bakılabilecek. Düşük tutarlı işlem yapan bir hesaba kısa sürede çok sayıda ve yüksek tutarlı transfer gelmesi ya da gelen paranın kısa sürede farklı kişilere aktarılması göstergeler arasında yer alıyor. Gerektiğinde hesap sahibinden işlem yapılan kişileri, paranın kaynağını ve transferlerin amacını açıklaması istenebilecek.

Bulgular güçlenir ya da şüpheli işlemler sürerse işlemlerin gerçekleştirilmemesi, hizmetlerin sınırlandırılması ve şartlar oluşursa müşteriyle iş ilişkisinin sona erdirilmesi gündeme gelebilecek. Hesabın suç amacıyla kullanıldığı belirlenirse olayın özelliklerine göre adli makamlar da sürece dahil olabilecek. Rehber, şüpheli işlem göstergesi taşımanın tek başına hesap sahibinin suç işlediği anlamına gelmediğini, cezai sorumlulukta eylemin niteliği, kişinin bilgi ve iradesi ile olayın diğer koşullarının birlikte ele alınması gerektiğini belirtiyor.

Hesap sahipleri için öneriler

Rehberdeki önerilere göre hesap başkalarının kullanımına açılmamalı, IBAN paylaşılırken hangi işlem için kullanılacağı bilinmeli. Mobil bankacılık şifresi, kart şifresi ve doğrulama kodları kimseyle paylaşılmamalı, tanımadığı kişiler adına para kabul edilip başka hesaplara aktarılmamalı. Hesapta bilgi dışı işlem görülürse banka ile vakit kaybedilmeden iletişime geçilmeli; hesabın dolandırıcılıkta kullanıldığından şüphelenenler bankaya bildirimde bulunmalı, gerekirse yetkili makamlara başvurmalı.