Yabani Mantar Uyarısı: Belirtiler Saatler Sonra Çıkabilir

Sonbahar yağışlarının ardından Kahramanmaraş'ta doğada kendiliğinden yetişen mantarlara ilgi artarken, uzmanlar türü kesin olarak bilinmeyen mantarların tüketilmemesi çağrısı yapıyor. Bursa İl Sağlık Müdürü Uzm. Dr. Mustafa Çetin, mantar zehirlenmelerinin özellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında daha sık görülebildiğini belirtti.

Çetin, zehirli mantarların yalnızca dış görünüşüne bakılarak güvenilir biçimde ayırt edilemeyeceğini söyledi. Birbirine benzeyen türler bulunduğu için renk, büyüklük, koku ya da şekil güvenli bir ölçüt sayılmıyor. Aynı bölgeden daha önce mantar toplanmış olması veya benzer görünümlü bir mantarın geçmişte yenmiş olması da yeni toplanan mantarın güvenli olduğunu göstermiyor.

Belirtiler ne zaman başlıyor

Tüketimden sonraki ilk iki saatte sersemlik ve baş dönmesi, uyku hali, tansiyon düşüklüğü, bulanık görme, yüz ve boyunda kızarıklık, kalp atışlarında hızlanma, ağızda metalik tat, bulantı, kusma ve aşırı terleme görülebiliyor. Bu belirtilerin hepsi her vakada ortaya çıkmayabiliyor; şiddetleri mantarın türüne, miktarına ve kişinin sağlık durumuna göre değişiyor.

Bazı türlerde ise belirtiler altı saatten sonra başlıyor. Bulantı, kusma, ishal ve şiddetli karın ağrısı bu tür ciddi zehirlenmelerde görülebiliyor, bazı ağır vakalarda karaciğer ve böbrek yetmezliği gelişebiliyor. Belirtilerin başlama saati tek başına zehirlenmenin ciddiyetini belirlemiyor; ilk saatlerde ortaya çıkması ya da hafif seyretmesi de tehlikenin olmadığı anlamına gelmiyor.

Pişirmek zehri yok etmiyor

Zehirli mantarların pişirilince güvenli hale geldiği yönündeki yaygın inanış doğru değil. Bazı mantar toksinleri yüksek sıcaklığa dayanıklı olduğundan kaynatma, kızartma veya uzun süre pişirme bütün zehirli maddeleri etkisiz kılmıyor. Kurutma ve dondurma da çözüm sayılmıyor. Mantarın tadının güzel olması ya da kötü kokmaması da yenilebilir olduğunu göstermiyor; tek bir zehirli mantar bile ağır sağlık sorunlarına yol açabiliyor.

Çetin, mantar tüketecek kişilere kontrollü koşullarda yetiştirilen ve denetimden geçmiş kültür mantarlarını önerdi. Satın alınan ürünlerde ambalajın sağlamlığı, son tüketim tarihi ve tazelik kontrol edilmeli; ambalajı zarar görmüş veya bozulma belirtisi taşıyan mantarlar yenmemeli. Kültür mantarları da bazı kişilerde alerjik reaksiyona yol açabildiğinden, tüketimden sonra nefes darlığı, boğazda şişme ya da bayılma görülürse acil tıbbi yardım gerekiyor.

Zehirlenme şüphesinde ne yapılmalı

Zehirlenmeden şüphelenen kişi kendini iyi hissetse bile belirti beklemeden 112 Acil Çağrı Merkezi'nden yardım istemeli ve sağlık kuruluşuna başvurmalı. Aynı mantarı yiyen diğer kişiler de değerlendirilmeli. Sağlık personeline mantarın ne zaman ve ne kadar tüketildiği bildirilmeli, varsa kalan kısmı ya da örneği muhafaza edilmeli. Sağlık personeli önermedikçe kişi kusturulmamalı, evde tedavi yöntemleri denenmemeli.

Zehirlenmelerle ilgili danışmanlık hizmetini Ulusal Zehir Danışma Merkezi (UZEM) veriyor. Çetin, sağlık kuruluşlarının tedavi yöntemleri ve uygun antidotların temini konusunda UZEM'den destek alabildiğini belirtti. 114 hattından bilgi almak ise 112'ye başvurmanın ya da hastaneye gitmenin yerini tutmuyor.