Kahramanmaraş Ağzı Sözlüğünde Kündekari Kaydı Yer Alıyor

Burak Telli ve Büşranur Aslan'ın 2023 tarihli Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-1 adlı çalışmasında, kündekari ahşap oymacılığıyla ilişkili mesleki kelimeler arasında yer aldı. Kündekari, geometrik ahşap parçaların birbirine geçirilerek bağlanmasına dayanan geleneksel bir Türk ahşap tekniği olarak biliniyor.

Araştırmada teknik; sekizgen, baklava ve yıldız biçimli geometrik parçaların birbirine bağlanması şeklinde tanımlanıyor.

Geometrik parçaların geçmesi

Kündekarinin ayırt edici yanı, küçük ahşap parçaların belirli bir geometrik düzende bir araya getirilmesi. Bu parçalar birleşerek tasarlanan yüzeyin tamamını oluşturuyor. Geleneksel yöntemde parçaların geçme usulüyle birleştirilmesi esas alınıyor.

Farklı dönem ve eserlerde kündekari görünümü veren başka uygulamalar da bulunabiliyor. Bu yüzden geometrik desen taşıyan her ahşap yüzey gerçek kündekari sayılmıyor.

Selçuklu ve Osmanlı dönemi

Kültür ve Turizm Bakanlığının ahşap işçiliğine dair yayınlarında kündekari, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde gelişen geleneksel tekniklerden biri olarak anlatılıyor. Ahşap bu dönemlerde kapı, pencere, tavan, minber ve çeşitli iç donanım unsurlarında kullanılıyordu. Bakanlığın açıklamaları, tekniğin yalnızca Kahramanmaraş'a özgü olmadığını da gösteriyor.

Oymacılıktan farkı

Oymacılıkta malzemenin yüzeyinden parça çıkarılarak desen elde edilebiliyor. Kündekaride ise küçük geometrik parçaların birbirine bağlanması öne çıkıyor. Bir eserde birden fazla yöntem birlikte kullanılabildiği için iki alan birbirinden kopuk değil, ancak aynı işlem de sayılmıyor.

Telli ve Aslan'ın çalışması bakırcılık, kuyumculuk, dericilik, dokumacılık ve ahşap işçiliğiyle ilgili kelimeleri de kapsıyor. Araştırmada Kahramanmaraş'taki belirli bir kündekari ustasının adı, atölyesi ya da bu teknikle yapılmış yerel bir eser hakkında bilgi yer almıyor. Dolayısıyla sözlük kaydı, kentte bugün kündekari üretiminin ne kadar yaygın olduğuna dair doğrudan bir veri sunmuyor.