Havuç Ekşilisi, Maraş'ın Unutulmaya Yüz Tutan Yemekleri Arasında

Rendelenmiş havuç, sarımsak ve ekşi çeşnilerle hazırlanan havuç ekşilisi, Kahramanmaraş'ın geleneksel mutfağında yer alan yöresel yemeklerden biri. Uzun süreli pişirme gerektirmeyen yemek, eski aile sofralarında tüketilen sebzeli lezzetler arasında sayılıyor.

2025'te yayımlanan akademik araştırmada Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nden Adem Ademoğlu, Kahramanmaraş'ın altı ilçesinde yaşayan 50 yaş üzerindeki 13 kişiyle görüştü. Onikişubat, Dulkadiroğlu, Pazarcık, Göksun, Elbistan ve Afşin'den katılımcıların aktardığı yemek adları ve hazırlanış bilgileri, yöresel gastronomi mirasının belgelenmesine katkı sağladı.

Çalışmada geleneksel yemeklerin daha az tanınmasının nedenleri olarak değişen yaşam biçimleri, yemek hazırlama alışkanlıklarındaki dönüşüm ve kuşaklar arasında bilgi aktarımındaki yetersizlik gösterildi. Havuç ekşilisi de unutulmaya yüz tutan tarifler arasında yer aldı.

Yemek nasıl hazırlanıyor

Araştırmadaki katılımcı anlatımlarından birine göre havuç rendeleniyor, sarımsakla karıştırılıyor ve ekşi tatlandırıcı eklenerek yeniliyor. Kaynar suda uzun süre pişirilen bir sebze yemeğinden çok, doğrudan hazırlanıp sofraya konan bir eşlikçi olan havuç ekşilisi, bu yönüyle Maraş mutfağındaki etli sebze yemeklerinden ayrılıyor. Farklı tarif anlatımlarında sumak ve sarımsak öne çıkıyor; sumak ekşisi, kent mutfağında birçok yemekte kullanılan geleneksel çeşnilerden.

Yemeğin bütün ailelerde aynı ölçülerle yapıldığını gösteren standart bir üretim belgesi bulunmuyor. Bu nedenle belirli bir sarımsak, sumak ya da su miktarı kesin geleneksel ölçü olarak gösterilmiyor.

Sofradaki yeri ve belirsizlikler

Havuç ekşilisi, geleneksel sofra kültüründe ana yemeğin yanında tüketilebilen sebzeli yiyeceklerden. Kentin mutfağında havuç pirinçli yemeklerde pişirildiği gibi rendelenerek soğuk hazırlanan tariflerde de kullanılıyor; havuç ekşilisi bu ikinci yöntemin örneklerinden. Yemeğin hangi ilçede ilk kez ortaya çıktığı, hangi tarihten beri tüketildiği ve geçmişte hangi yemeklerle sunulduğu konusunda yeterli tarihsel kayıt yok.

Araştırma sınırlı sayıda katılımcıya dayanan nitel bir çalışma olduğundan, sonuç yemeğin bütün Kahramanmaraş hanelerinde unutulduğu anlamına gelmiyor. Ürün için kesinleşmiş bir üretim standardı ya da ayrı bir coğrafi işaret tescili de bu araştırmada doğrulanmadı. Tariflerin ilçeler ve aileler arasındaki farklarının belirlenmesi ise daha geniş kapsamlı saha çalışmaları gerektiriyor.