Kahramanmaraş Ağzında Darbukanın Yerel Adı: Dembildek

Kahramanmaraş yöresinde "dembildek" sözcüğünün darbuka anlamında kullanıldığı, akademik bir çalışmada kayda geçti. Sözcük, kentin geleneksel araç ve gereç adları arasında vurmalı çalgıyla ilişkili yerel adlandırmalardan biri olarak yer alıyor.

Burak Telli ve Büşranur Aslan'ın Ekim 2023'te yayımlanan "Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-1" başlıklı çalışmasının 584. sayfasında, dembildeğin karşılığı doğrudan darbuka olarak veriliyor.

Kaydın sınırları

Çalışmada kelime, araç ve gereç adlarına ayrılan bölümde geçiyor. Ancak yöresel adın nasıl ortaya çıktığı ya da hangi dönemden beri kullanıldığı belirtilmiyor. Bu nedenle ses benzerliğine dayanan kesin bir köken açıklaması yapılamıyor.

Araştırmada, dembildek adı verilen çalgıların yapım malzemesi, boyutu ya da belirli bir yerel modeli hakkında da teknik bilgi bulunmuyor. Dolayısıyla kelimenin, Kahramanmaraş'a özgü ayrı bir darbuka türünü anlattığı söylenemiyor. Sözcüğün kentin tüm ilçelerinde aynı yaygınlıkta kullanıldığı da çalışmadan çıkarılamıyor.

Sözcüğün bugün hangi yaş gruplarınca kullanıldığına veya hangi ilçelerde bilindiğine dair güvenilir bir veri de yok.

Kentte darbuka eğitimi

Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi, 5 Ağustos 2026 tarihli Genç KAMEK yaz kursları duyurusunda müzik eğitimleri arasında keman, gitar, bağlama, kanun, ney, darbuka, bendir ve şan sıralıyor. Darbuka, kentte güncel müzik eğitimi kapsamında da yer alıyor.

Belediye açıklamasında "dembildek" kelimesi geçmiyor. Bu yüzden kurslarda çalgının yerel adıyla öğretildiği söylenemiyor. Akademik çalışma eski yerel adlandırmayı, belediye duyurusu ise güncel eğitim faaliyetini belgeliyor.