Kahramanmaraş Ağzında Zinya Çiçeğinin Adı: Kirlihanım

Kahramanmaraş'ın yöresel konuşma dilinde zinya çiçeğine "kirlihanım" deniyor. Sözcük, kentin ağzındaki bitki adlarını ele alan akademik bir çalışmada yer alıyor.

Kayıt, Burak Telli ve Büşranur Aslan'ın hazırladığı "Kahramanmaraş Ağzından Derleme Sözlüğü'ne Katkılar-1" başlıklı araştırmada, bitki adları bölümünde bulunuyor. 2023'te yayımlanan çalışma, kirlihanım sözcüğünün karşılığını doğrudan zinya çiçeği olarak veriyor.

Zinya botanikte nasıl geçiyor

Zinya, botanikte Zinnia cinsi içinde değerlendirilen süs bitkileriyle ilişkilendiriliyor. Bu cinsin farklı tür ve çeşitleri var; Zinnia elegans bunlardan biri.

Ağız araştırmasında kirlihanım sözcüğünün belirli bir zinya türü ya da çeşidi için kullanıldığı belirtilmiyor. Bu yüzden sözcüğün tüm zinyaları mı yoksa yalnızca belirli bir çeşidi mi kapsadığı bilinmiyor. Araştırmanın doğruladığı bilgi, yöresel adın zinya çiçeği karşılığıyla kaydedilmiş olması.

Çalışmada kelimenin neden bu şekilde adlandırıldığına dair bir açıklama da yer almıyor. Bu nedenle sözcüğün kökenine ilişkin anlatılar doğrulanmış bilgi sayılamıyor.

Başka çiçek adları da var

Araştırmada yalnızca kirlihanım değil, başka yöresel çiçek adları da ele alınıyor. Haseki küpesi, ipek çiçeği, gül hatmi ve sardunya gibi bitkilerle bağlantılı yerel isimler de çalışmada yer alıyor.

Bu sözcüklerin her birinin kentin bütün ilçelerinde kullanıldığı söylenemiyor. Çalışma, söz konusu kelimelerin Kahramanmaraş yöresinin söz varlığında belgelendiğini gösteriyor.

Mevcut araştırmada kirlihanım sözcüğünün bugün hangi mahallelerde kullanıldığı, ne kadar yaygın olduğu ve ilk ne zaman ortaya çıktığı konusunda ayrıntılı bilgi bulunmuyor.