Türkoğlu'nda Menengiç Ağacına Menağaş Denildiği Kayda Geçti

Kahramanmaraş'ın Türkoğlu ilçesinde menengiç veya sakız ağacı için "menağaş" sözcüğü kullanılıyor. Kelime, ilçeye bağlı Büyükimalı Çakmak Mahallesi'nde yapılan bir derlemede kayda geçti.

Kayıt, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi'nden Dr. Öğr. Üyesi Esra Kirik'in 2025 tarihli ağız araştırmasında yer alıyor. Sözcük özel telaffuz işaretleriyle yazıldı, karşılığı da menengiç ile sakız ağacı olarak verildi.

Derlemenin yapıldığı yer

Araştırmaya göre menağaş sözcüğünün geçtiği konuşma Çakmak Mahallesi'nden alındı. Böylece kelime, genel bir yöresel bitki adı olarak değil, belirli bir yerleşimdeki kullanımıyla belgelenmiş oldu.

Konuşma örneğinde yaz aylarında ağaçla bağlantılı bir faaliyetten söz ediliyor. Anlatım kısa olduğu için işlemin ayrıntıları bilinmiyor; menengiçten hangi ürünün elde edildiği ya da ağacın nasıl toplandığı bu kayıttan anlaşılamıyor.

Yerel ad ve botanik adı

Menengiç adı botanik kaynaklarında Pistacia terebinthus ile ilişkilendiriliyor. Ancak menağaşın geçtiği yörede kullanılan tüm örneklerin bilimsel türü ayrıca belirlenmiş değil. Bu nedenle yerel ad ile botanik sınıflandırmanın birbirinden ayrı değerlendirilmesi gerekiyor.

Çalışma, sözcüğün geçmişte ne kadar yaygın kullanıldığına ya da bugün kaç kişi tarafından bilindiğine dair herhangi bir sayı vermiyor.

Araştırmanın kapsamı

Kirik'in çalışmasında Türkoğlu'ndaki 36 mahalleden elde edilen 53 konuşma kaydı incelendi. Kayıtlar arasında geleneksel yiyeceklerin, tarım faaliyetlerinin ve bitkilerin yöresel adları da bulunuyor.

Menağaş kelimesinin farklı ilçelerdeki karşılıklarının tespit edilmesi ise yeni ağız ve botanik araştırmalarıyla mümkün olabilecek.